Op de rechteroever van de IJzermonding, tegenover de promenade langs de IJzer in Nieuwpoort, liggen zeehonden met dichtgeknepen ogen te genieten van de zon. Even verder krioelt het van het leven in de slikken en schorren, van schelpen en wormen tot zoutminnende planten, zang- en waddenvogels.

Niets in dit natuurreservaat laat vermoeden dat het heel anders had kunnen uitdraaien. Meer dan vijftig jaar geleden, onder de regering-Eyskens IV, bestonden er even plannen om het huidige natuurgebied en de legerbasis van Lombardsijde grotendeels op te offeren aan een kerncentrale.

De IJzermonding is maar een van de locaties waar een kerncentrale ooit werd gedroomd of zelfs concreet gepland. Zo was er ook een idee om een kerncentrale te zetten op een eiland voor de kust van Knokke. Het meest concreet waren de plannen voor de site van de kerncentrale van Doel zelf.

Daar ligt nog altijd het terrein waar ooit een reactor van 1.400 megawatt had moeten komen, onder de naam Doel 5. De grondwerken waren al begonnen, met de bedoeling de reactor in 1997 in gebruik te nemen. De ramp in Tsjernobyl in 1986 besliste er anders over. Kernenergie werd zo controversieel dat de toenmalige regering-Martens VIII eind 1988 de stekker uit het project trok, vooral op aandringen van coalitiepartner Volksunie.

Dat is al één locatie waar een nieuwe kernreactor een plaats kan krijgen. Doel 5 lijkt vanuit ruimtelijk oogpunt ideaal: op industriegrond en met hoogspanningslijnen, koelwater en de grote afnemers van de Antwerpse haven vlakbij.

“Het lijkt me logisch om eerst te kijken op bestaande locaties, zoals Doel 5”, zegt Tom Coppens, professor ruimtelijke planning aan de Universiteit Antwerpen. “Dat voorkomt dat je het gewestplan moet wijzigen. Als dat toch nodig is, spreken we meteen over veel langere termijnen.” De startnota voor de hoogspanningslijn Ventilus, waarvoor wel een nieuw ruimtelijk plan nodig was, dateert inderdaad al van 2019. Het project zit vandaag in stadium 8 van de 13.

Maar Doel alleen zal niet volstaan om de volledige ambitie van 4 gigawatt waar te maken. “Het wordt de eerste opdracht van de nieuwe regering: zoek goede locaties voor nieuwe kernreactoren”, zegt Damien Ernst, professor elektromechanica aan de Universiteit van Luik. “Alles in Doel en Tihange zetten, zal niet lukken, al was het maar omdat Engie eigenaar van de grond is en niet geïnteresseerd is om nog in kernenergie te investeren.”

Heel veel keuze is er niet in het volgebouwde België. “Neem een kaart van België en zoek plaatsen met veel water, want grote kerncentrales hebben veel koelwater nodig”, zegt Ronnie Belmans, professor emeritus en onder meer lid van de raad van bestuur van de nucleaire onderzoeksinstelling SCK CEN. “Dan kom je al snel uit aan de Schelde of de Maas, niet in de stille Kempen.”