Amper 4 van de 24 regeringsleden waarmee Donald Trump in 2017 van start ging als president, deden die hele eerste termijn uit. Op meerdere posities versleet Trump drie ministers. Trump I stond bekend als een duiventil, waar voortdurend ministers werden ontslagen of zelf opstapten. Trump was totaal onvoorbereid toen hij verkozen werd: hij kreeg ministers toegevoegd met enige onafhankelijkheid en vakkennis. Dat botste al snel met zijn autoritaire stijl. Vier jaar lang was er zowat elke maand een ministerwissel.
Trumps tweede termijn leek een ander verhaal te worden. Deze keer omringde hij zich met getrouwen. Alleen Elon Musk werd na een botsing van superego’s opzijgeschoven als hoofd van het Department of Government Efficiency (Doge), maar hij was geen officieel lid van de regering. De eerste dertien maanden van Trump II waren een roetsjbaan, maar aan zijn team veranderde opvallend weinig.
Tot in maart van dit jaar de minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem haar bureau mocht leegmaken. Sindsdien lijkt het aantal ontslagen van ministers en andere topstukken in een stroomversnelling te zijn beland. Minister van Justitie Pam Bondi, stafchef van de landmacht Randy George, en deze week minister van Arbeid Lori Chavez-DeRemer en vervolgens marinebaas John Phelan: of het nu om paniekvoetbal, een machtsstrijd of toeval gaat, Trumps regering begint opnieuw op een deurenkomedie te lijken.
Het ontslag van Phelan, zonder verdere uitleg, kwam woensdagavond als een verrassing. Insiders zeggen dat Phelan en de minister van Defensie Pete Hegseth al langer niet door één deur konden. Toch stond Phelan – een miljardair die een fortuin doneerde aan Trumps campagne – nog steeds op goede voet met de president. Bovendien lijkt de timing erg ongelukkig: de baas van de zeemacht wordt ontslagen terwijl de VS in oorlog zijn met Iran. Phelan gaf geen leiding aan de troepen overzee, maar overzag wel de uitbouw van de vloot van de toekomst én de voorraad Tomahawkraketten en luchtafweersystemen op die schepen.
“Een nieuw staaltje onstabiliteit en incompetentie onder Trump en Hegseth”, reageerde Jack Reed, defensiespecialist van de Democraten in de Senaat. “Dit geeft een verkeerd signaal aan onze troepen, onze bondgenoten én onze tegenstanders.”
De redenen voor het ontslag zouden deels strategisch zijn. Zo moest Phelan in opdracht van Trump een ‘Gouden Vloot’ uitbouwen en zwaar investeren in nieuwe slagschepen van ‘Trumpklasse’. Dat ging Trump te traag.
Militaire insiders vertelden aan de kranten The Washington Post en The New York Times dat het vooral gaat om persoonlijke rancune van Hegseth en zijn adjunct Stephen Feinberg. Al sinds zijn eerste weken gaat Hegseth met de grove borstel door de top van het leger. Hij ontsloeg een hele rist topofficieren, en daarbij moesten vooral vrouwen en mensen van kleur opkrassen. Terugkeren naar een witte en mannelijke leiding lijkt Hegseths idee van ‘ont-woken’.
Hegseth ligt zelf onder vuur, wegens zijn talrijke flaters (vorige week nog citeerde hij ‘bijbelverzen’ die uit de film Pulp fiction kwamen) en potentiële oorlogsmisdaden. Volgens getuigen gaf Hegseth bij een aanval met drones op boten van vermeende drugskoeriers de opdracht om de overlevenden in het water af te maken – wat hij ontkent. Maar Trump ziet in Hegseth een onvoorwaardelijke vertrouweling en offert hem niet op, waardoor het voormalige Fox News-anker zich onaantastbaar lijkt te voelen.